Cách tính trọng lượng trong vận tải đường bộ? Trong quá trình hợp tác với các đơn vị vận tải, doanh nghiệp thường gặp trường hợp cùng một khối lượng hàng hóa là 1 tấn, nhưng cước phí vận chuyển của lô hàng sắt thép lại khác biệt hoàn toàn so với lô hàng mút xốp. Sự chênh lệch này xuất phát từ khái niệm Trọng lượng quy đổi (Volumetric Weight) hay còn gọi là CBM.
Việc nắm vững cách tính CBM không chỉ giúp bộ phận kế toán, mua hàng dự toán chính xác ngân sách logistics mà còn hỗ trợ tối ưu quy cách đóng gói để tiết kiệm chi phí. Bài viết dưới đây sẽ hướng dẫn chi tiết công thức tính trọng lượng quy đổi chuẩn áp dụng trong vận tải đường bộ nội địa.
1. CBM là gì? Tại sao phải tính trọng lượng quy đổi?
CBM là viết tắt của từ Cubic Meter (Mét khối). Đây là đơn vị đo lường thể tích của một kiện hàng hóa (Bao gồm cả chiều dài, chiều rộng và chiều cao).
Nguyên nhân phát sinh khái niệm cụ thể Trọng lượng quy đổi: Sức chứa của một thùng xe tải bị giới hạn bởi hai yếu tố: Tải trọng (số Kg tối đa được phép chở) và Thể tích thùng xe (số Khối tối đa chứa được).
- Nếu khách hàng gửi hàng nặng (sắt thép, xi măng), xe sẽ nhanh chóng đạt giới hạn tải trọng dù thùng xe vẫn còn rất nhiều khoảng trống.
- Ngược lại, nếu khách hàng gửi hàng nhẹ, cồng kềnh (bông gòn, bao bì carton), hàng hóa sẽ lấp đầy toàn bộ không gian thùng xe nhưng tổng tải trọng lại rất thấp.
Do đó, Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA) và các tổ chức logistics đường bộ đã đưa ra quy chuẩn Trọng lượng quy đổi (Volumetric Weight). Công thức này nhằm tạo ra sự cân bằng về mặt cước phí, đảm bảo nhà xe không bị thiệt hại khi vận chuyển các mặt hàng cồng kềnh chiếm nhiều diện tích.
2. Phân loại hàng hóa trong vận chuyển đường bộ
Dựa trên công thức quy đổi, các nhà xe chành xe hiện nay thường phân loại hàng hóa thành 3 nhóm cơ bản để áp dụng bảng giá:
Hàng nặng (Dead Weight / Actual Weight): Là những mặt hàng có trọng lượng thực tế (cân nặng) lớn hơn trọng lượng thể tích.
Ví dụ: Phuy hóa chất, gạch ốp lát, ngũ cốc, linh kiện cơ khí đặc.
Cách tính cước: Áp dụng đơn giá theo Kilogram (VNĐ/Kg) hoặc Tấn.
Hàng nhẹ, cồng kềnh (Volumetric Weight): Là những mặt hàng có trọng lượng thể tích lớn hơn trọng lượng thực tế.
- Ví dụ: Bàn ghế nhựa, bồn nước inox rỗng, mút xốp cách nhiệt, thùng carton đựng snack.
- Cách tính cước: Áp dụng đơn giá theo Khối – CBM (VNĐ/Khối).
Hàng trung bình (Hàng bốc xếp tay): Các mặt hàng có tỷ lệ khối lượng và thể tích tương đương nhau, thường là hàng đóng thùng tiêu chuẩn (tã giấy, thiết bị y tế nhỏ).
3. Công thức tính khối (CBM) và Trọng lượng quy đổi đường bộ
Để tính cước vận chuyển đường bộ nội địa, trước tiên cần tính thể tích lô hàng (CBM) theo công thức: Dài (m) x Rộng (m) x Cao (m). Sau đó, quy đổi thể tích ra trọng lượng với hằng số tiêu chuẩn của vận tải đường bộ Việt Nam là 1 CBM = 300 Kg (hoặc hằng số chia là 3000 đối với đơn vị cm). Cuối cùng, so sánh trọng lượng quy đổi với trọng lượng thực tế, số nào lớn hơn sẽ được dùng làm cơ sở tính cước.
Bước 1: Tính thể tích kiện hàng (CBM)
Đo kích thước phủ bì dài, rộng, cao của kiện hàng (Bao gồm cả pallet, màng bọc bảo vệ nếu có). Đơn vị chuẩn là Mét (m).
Công thức:
Thể tích (CBM) = Chiều Dài (m) x Chiều Rộng (m) x Chiều Cao (m) x Số lượng kiện
Bước 2: Tính trọng lượng thể tích quy đổi
Trong vận tải đường bộ nội địa tại Việt Nam, quy ước chung của hầu hết các chành xe là: 1 Khối (CBM) = 300 kg.
Công thức quy đổi:
Trọng lượng quy đổi (Kg) = Thể tích (CBM) x 300
(Lưu ý: Đối với vận tải đường hàng không, hằng số chia thường là 6000. Đối với vận tải chuyển phát nhanh đường bộ hỏa tốc, hằng số chia có thể là 4000 hoặc 5000 tùy thuộc vào quy định của từng hãng).
Bước 3: So sánh và áp dụng tính cước
Lấy Trọng lượng thực tế (cân nặng) so sánh với Trọng lượng quy đổi (vừa tính được). Giá trị nào lớn hơn, nhà xe sẽ lấy giá trị đó để nhân với đơn giá cước.
4. Ví dụ thực tế về cách tính cước quy đổi
Để doanh nghiệp dễ hình dung, hãy xem xét ví dụ cụ thể sau khi gửi hàng qua chành xe của Việt Đức Trans.
Tình huống: Công ty bạn cần vận chuyển 10 kiện hàng từ TP.HCM đi Hà Nội.
- Kích thước mỗi kiện: Dài 1.2m, Rộng 0.8m, Cao 1m.
- Trọng lượng thực tế mỗi kiện khi lên cân: 150 kg/kiện.
- Tổng trọng lượng thực tế của 10 kiện: 1.500 kg (1.5 tấn).
Tiến hành tính toán:
- Tính tổng thể tích (CBM): (1.2m x 0.8m x 1m) x 10 kiện = 9.6 CBM (Khối)
- Tính Trọng lượng quy đổi đường bộ: 9.6 CBM x 300 kg/CBM = 2.880 kg
Kết luận: Trọng lượng quy đổi (2.880 kg) lớn hơn rất nhiều so với trọng lượng thực tế (1.500 kg). Do đó, lô hàng này được phân loại là Hàng nhẹ, cồng kềnh. Nhà xe sẽ tính cước phí dựa trên số khối là 9.6 CBM nhân với đơn giá cước hàng nhẹ (VNĐ/Khối) của tuyến TP.HCM – Hà Nội.
💡 Mẹo tối ưu chi phí Logistics: Nếu hàng hóa của bạn có trọng lượng quy đổi lớn (hàng nhẹ), hãy xem xét lại quy cách đóng gói. Loại bỏ các không gian rỗng (dead space) bên trong thùng carton hoặc sử dụng bao bì vừa vặn hơn với sản phẩm. Việc giảm chiều cao hoặc chiều dài của kiện hàng đi vài centimet cũng có thể giúp doanh nghiệp tiết kiệm một khoản cước phí đáng kể khi nhân lên số lượng hàng ngàn kiện.
5. Việt Đức Trans – Minh bạch hóa chi phí vận tải cho doanh nghiệp
Việc áp dụng chung một công thức quy chuẩn là cơ sở pháp lý và thương mại giúp minh bạch hóa bảng kê chi phí vận tải hàng tháng giữa nhà thầu và doanh nghiệp.
Tại hệ thống vận tải Việt Đức Trans, quy trình kiểm tra kích thước và cân nặng hàng hóa luôn được tiến hành công khai tại khu vực tập kết. Hàng hóa sau khi đồng kiểm sẽ được ghi nhận rõ ràng vào phiếu xuất kho hoặc biên bản bàn giao, làm căn cứ vững chắc để xuất hóa đơn điện tử (VAT) theo quy định.
Đối với các dự án lớn có sự pha trộn giữa hàng nặng và hàng nhẹ trên cùng một chuyến xe nguyên lô (FTL), bộ phận điều vận của chúng tôi sẽ thiết kế phương án xếp dỡ xen kẽ (ghép hàng nặng ở sàn, hàng nhẹ ở trên) để tối đa hóa không gian, giúp đối tác đạt được mức chi phí tổng thể tốt nhất.